HODOWLA LEGWANA ZIELONEGO

BUDOWA TERRARIUM

ŻYWIENIE

CHOROBY

RÓŻNE FOTKI

LEGWAN ZIELONY

Legwan zielony jest to duża dorastająca do 1,5m (rekordowe samce osiągają 2 m. długości), zielono ubarwiona jaszczurka z bardzo długim ogonem, na który przypada 2/3 długości ciała. Dorosły legwan ma piękne, nakrapiane wole, które ukazuje gdy jest zbyt chłodno. Rozłożone wole zwiększa bowiem powierzchnię głowy, ułatwiając jej nagrzewanie przez promienie słoneczne. Samiec posiada bardzo efektowny grzebień biegnšcy od głowy przez tułów po koniec długiego ogona. Grzebień samców jest wyższy, bardziej okazały niż samic i bardziej jaskrawy - wzbogacony w kolory pomarańczowy i żółty. Głowa, pokryta skomplikowanym wzorem płytek i wypustek, z mądrze patrzącymi oczami w kolorze brązowym, lub u niektórych osobników jaskrawoczerwonym.
Legwan zielony to nadrzewne zwierzę, w naturze, ukrywające się w zieleni tropikalnych drzew, w pobliżu zbiorników wodnych. Legwany są roślinożerne i bardzo płochliwe. Gdy czują się bezpiecznie wylegują się na konarze lub piasku w promieniach słońca, jednak w razie niebezpieczeństwa potrafią poruszać się z prędkością, o jaką nikt by ich nie podejrzewał. Wspinają się wówczas wysoko na drzewo lub skaczą do wody.
Potrafią znakomicie pływać i nurkować. Pływają jak węże, składając łapy wzdłuż tułowia i wykonując zygzakowate ruchy.
Bardzo długie palce zakończone ostrymi pazurami zapewniają im dużą przyczepnoœć przy wspinaniu się po pionowych pniach i przeskakiwaniu z konara na konar. Mają bardzo dobry wzrok, jednak podstawowym źródłem odbioru bodŸców jest oczywiœcie język.
Jak większość jaszczurek są zdolne do autotomi tzn. skrajnie wystraszone odrzucają uwięziony ogon.

HODOWLA LEGWANA ZIELONEGO
W chodowli legwana zielonego właściwie jedynym problemem jest temperatura i wilgotność. Jako zwierzę tropikalne, wymaga wysokiej temperatury i dużej wilgotności powietrza. Dobrze czuje się gdy temperatura powietrza przekracza 30° C w miejscu gdzie ma sie wygrzewać ale też powinien miec miejsce chłodne 24° C, temperatura wody 25° C, podłoże pod żadnym pozorem nie może miec wiecej niż 36° C, gdyż legwan nie czuje kiedy sie przegrzewa gdy jest grzany od spodu. W naturze jest ono wyłacznie od góry i nasz legwan może zdechnąc.Legwan niw bedzie się dobrze czzuł gdy bedzie miał ciągle 30° C. Przegrzanie go jest dużo bardziej niebezpieczne niż niedogrzanie. Gdy jest mu za chłodno to rozklada gardziel-wtedy podnosimy temperature. A kiedy jest za goraco zaczyna dyszec, potem otwiera pysk i wyciąga jezyk. Różnica niedzy dniem a nocą też nie może być duża bo legwan bedzie miał katar co z tym sie wiąże nie wiem, ale napewno nic dobrego.
Wilgotność powietrza powinna przekraczać 80%- 85% a w nocy może być nawet 100%, tylko cieżko to uzyskać. W zbyt suchym powietrzu zwierzę ma problemy z wylinką. Warunki takie można zapewnić jedynie w odpowiednio urządzonym terrarium, jednak nie każdy może pozwolić sobie na pomieszczenie wystarczajĄco duże dla półtorametrowego zwierzątka. W praktyce gada trzeba często wypuszczać aby pochodził swobodnie po mieszkaniu, czego zresztą oswojone zwierze usilnie domaga się widząc w pobliżu domownika. Z tego powodu warunkiem posiadania tego zwierzęcia jest ciepłe, nasłonecznione mieszkanie, aby legwan nie przemarzał regularnie, w czasie gdy przebywa poza terrarium. W pokoju zwykle odszuka sobie najwyższe i najcieplejsze dostępne miejsce gdzie pozostanie nieruchomy do czasu kiedy go stamtąd nie zabierzemy.

W terrarium jako podłoże najlepsza jest ziemia wymieszana ze zmieloną korą. Lub też dostępne ostatnio pociate kawałki drewna specjalnie do terrariów, trzymają one wilgoć co jest bardzo pomocne, jaki ułatwiaja utrzymanie zwierzaka w czystosci. Fragment pomieszczenia powinien być wysypany piaskiem, pod którym można płytko zakopać kabel grzewczy (moc kabla powinna być dostosowana do wielkości terrarium ja mam 15W). Kabla nie powinno sie używać w dzień.(najlepiej wogóle)Ale w nocy pomaga on podnieść wilgotność i osuszyć podłoże co powoduje,że ziemia nie zacznie gnić. Piasku nie można używać jeśli legwan jest mały gdyż tak jak wszystkie małe stworzonka, wszystko bierze do pyska, piasek też i zalega on potem w żołądku co może być naprawde nie dobre dla jego zdrowia. Na piasek dodatkowo należy skierować promiennik umocowany w górnej części pomieszczenia.
Przynajmniej 1/4 takiego terrarium powinien zajmować wyjmowany zbiornik z wodą podgrzewany grzałką akwariową. Zbiornik powinien łatwo się wyjmować, ponieważ legwan załatwia swoje potrzeby fizjologiczne w wodzie. Dzięki temu utrzymanie czystości w terrarium przestaje być problemem. Jeśli zwierzę nie załatwia się do wody, oznacza to, że zbiornik jest za mały, źle ustawiony lub woda jest za zimna.
Terrarium powinno być wypełnione konarami i dużą iloœcią zieleni. Pozbawiając zwierzę zieleni nie tylko narażamy je na dyskomfort, ale może to spowodować też, że utraci swoje piękne barwy. Kolor skóry zacznie zmieniać się ku matowemu szaro - zielonemu. Można to zauważyc w każdym sklepie z legwanami. W nich nigdy nie ma zieleni i jaszczurki są szaro-bure.
W niewoli skóra iguany jest narażona również na inne, poza estetycznymi problemy. Zbyt suche powietrze wysusza ją nadmiernie, powodując problemy z wylinką. Właściciel powinien dopilnować by cały naskórek został usunięty, nie tylko z jaszczurki, ale też z całego terrarium. Ponieważ w nim rozwijają się bakterie, które powodują groźne choroby. Legwany wymagają jeszcze jednego zabiegu pielęgnacyjnego. Należy zaopatrzyc sie w świetlówke emitującą pełne pasmo świetlne, wtedy mamy z głowy problem naświetlania w zime (jest to najlepszy i najłatwiejszy sposob). W lato należy mimo wszystko wyprowadzać jaszczurke na słońce. W prawdziwym słońcu legwan zmienia kolor na bardziej żywy, a w szczególności wszystkie centki stają się wyrażniejsze, przez co dużo ladniejsze. Ponadto nie wolno pozostawiać go samemu sobie. Brak rzeczywistych czy sztucznych kąpieli słonecznych spowoduje, zmatowienie skóry i ogólne osłabienie zwierzęcia co na dłuższš metę wywoła chorobę.
Raz na jakiœ czas dobrze jest pozwolić legwanowi wykąpać się.
Przekonacie się też, że pazury legwana są kłopotliwe... Musicie zatem wiedzieć, że nie wolno ich obcinac jednak polecam spilmikowanie pazurków zwykłym pilniczkiem do paznokci.

ŻYWIENIE LEGWANA
Legwan zielony w przeciwieństwie do zwierząt mięsożernych wymaga codziennego karmienia, a naczynie po pokarmie należy codziennie myć ciepłą wodą. Właśnie ze względu na swą roślinożerność w naturze ma przez cały dzień dostęp do pokarmu. Tak też powinno być w terrarium. U ciężarnych samic i młodych pokarm roślinny można uzupełniać zwierzęcym, gdyż w tych okresach istnieje bardzo duże zapotrzebowanie na białko. U młodych mogą to być świerszcze, karaczany, szarańcza, u ciężarnych samic wskazane jest podanie 1-2 dorosłych myszy na tydzień. Głównym pokarmem na wolności są liście, także w terrarium liście i pokarmy podobne powinny stanowić 60-80% całego pokarmu. Ze względu na niekorzystny stosunek wapnia do fosforu w większości owoców ich udział nie powinien być większy niż 30%.
Udział w % różnych rodzajów pokarmu w hodowli.
40-70% liście, zioła, kiełki, pędy
10-15% tarta marchew
0-5% inne warzywa (ogórki, papryka, pomidory)
5% owoce
3% płatki owsiane
2% płatki drożdży
2% kiełki pszenicy
0,5-1% preparaty witaminowo wapniowe
LIŚCIE: mniszka lekarskiego, koniczyny, babki szerokolistnej, gwiazdnicy (s. kurzyślad), stokrotki, jasnoty, sałaty, szczawiu, ostu, lebiodki, melisy, szałwi, winorośli, malin, kapusty, czosnku, biedrzeńca OWOCE: jabłka, gruszki, wiśnie, śliwki, truskawki, maliny, jeżyny, melony, winogron, kiwi, pomarańcza, banany, brzoskwinie
KIEŁKI: pieprzycy (nasturcji), lucerny, fasoli mung, soczewicy, słonecznika, grochu, gorczycy, lnu, rzodkiewki, pszenicy Zawartość niektórych związków i pierwiastków w pokarmie legwana zielonego. Pokazane zostały w tabelach.Ponadto młodym należy podawać wapno (Calcium-Lactat - w Polsce produkowane w formie syropu). Konieczne są też witaminy, należy jednak uważać. Przedawkowanie niektórych (szczególnie A i D) jest tak samo szkodliwe jak niedobór. Raz na tydzień możemy dodać do karmy 2 krople witaminy A i D3, 1/4 tabletki witaminy B1 , E i C oczywiście nie na raz, żeby nie popsuć zwierzętom apetytu -Witaminy D2 nie stosuje się, gdyż organizm gadów jej nie przyswaja. Bardzo chętnie przyjmowanym preparatem jest Vibovit. Ma przyjemny zapach i smak, oraz korzystny dla gadów zestaw witamin - łącznie z wapnem. Z preparatów zawierających prócz witamin także mikroelementy, polecenia godny jest Falvit. Ze względu na to, że wapna prawie nie można przedawkować, wskazane jest podawanie obok preparatów wapniowo - mineralnych, także kawałków sepii, będącej właściwie niemal czystym fosforanem wapnia (w sklepach zoologicznych, sprzedawana jako wapno dla ptaków), które są zwykle chętnie zjadane. Sproszkowana sepia może być mieszana z pokarmem. Źródłem wapnia mogą być również sproszkowane skorupy jaj, które mogą być one dodawane do jedzenia, należy je uprzednio wyparzyć. Bardzo trudno jest obliczyć, ile witamin i jak często można podawać tym stosunkowo małym zwierzętom. Łatwo natomiast jest wywołać niedobór lub przedobrzyć dawkę. Konieczna tu jest intuicja hodowcy. W pokarmie legwana mogą, a nawet powinny znajdować się pokarmy nie tylko o wskazanym, optymalnym stosunku wapnia do fosforu. Jednak stosowanie stałej, jednostronnej diety składającej się przez wiele tygodni z tych samych pokarmów może doprowadzić do powstawania chorób.

Rośliny szkodliwe spośród uprawianych oraz spotykanych to szpinak, rabarbar, żywokost lekarski. Należy je wyeliminować z diety. Kapustę można stosować tylko w niewielkich ilościach i tylko u dorosłych zwierząt. Gryka natomiast zawiera fagopirynę. Jeżeli podamy kiełki gryki i legwany będą przebywały na słońcu może wystąpić obrzęk oczu. Przeniesienie zwierząt do ciemniejszego pomieszczenia powoduje zanik dolegliwości po1-2 dniach.

CHOROBY
Oczywi?cie idea?em jest zapobieganie chorobom, które mog? dotkn?? nasze jaszczurki. W praktyce jednak nie zawsze si? to udaje. Zapobieganie chorobom to przede wszystkim zapewnienie w?a?ciwych warunków, prawid?owa dieta (szerzej omówione na stronie ?ywienie) oraz higiena czyli utrzymywanie czysto?ci. Podstawowymi przyczynami zachorowa? s?: infekcje wirusowe, grzybicowe i bakteryjne, paso?yty wewn?trzne i zewn?trzne, guzy oraz inne naro?le, a tak?e choroby spowodowane niedoborem witamin i sk?adników mineralnych. Dlatego "LEPIEJ ZAPOBIEGA? NI? LECZY?". Niektóre opisy s? praktyczn? instrukcj? w jaki sposób wyleczy? powa?nie chorego gada gdy w okolicy nie ma fachowca-weterynarza, lecz nie polecam na ich podstawie eksperymentowa? ze zwierz?ciem.

Paso?yty zewn?trzne
Chc?c uchroni? iguan? przed tymi paso?ytami nale?y przede wszystkim codziennie dok?adnie j? ogl?da?. ?uski iguany nie daj? schronienia wielu paso?ytom, które w znacz?cy sposób mog? wp?yn?? na jej zdrowie. Najcz??ciej spotykane to roztocza ( potocznie nazywane kruszynkami ) oraz kleszcze. Roztocza wygl?daj? jak milimetrowe czarne lub czerwone kuleczki, nie wi?ksze ni? g?ówka od szpilki. Je?eli zauwa?ycie je, szczególnie w okolicy g?owy lub kr?gos?upa, to natychmiast nale?y oczy?ci? z nich zwierz? oraz terrarium ( w przypadku oczyszczania terrarium je?eli tylko b?dziecie mieli tak? mo?liwo?? nale?y pos?u?y? si? napalmem lub innym tego rodzaju ?rodkiem "owadobójczym" ). Oczyszczaj?c iguan? z roztoczy mo?na je zwyczajnie zgniata?, jednak jest to bardzo czasoch?onne i ma?o skuteczne. Pomocna jest tak?e k?piel. Do dezynfekcji terrarium u?yjcie roztworu wybielacza i wody ( proporcja 1 wybielacza-2 woda ). Nale?y oczy?ci? wszystkie ga??zie, kamienie oraz ca?e wyposa?enie. Wy?ció?k? trzeba ca?kowicie wymieni?. Aby ca?a operacja da?a zamierzony efekt do zdezynfekowanego terrarium w?ó?cie 1/4 paska przeciw paso?ytom zewn?trznym, stosowanego jako obro?a przeciwpchelna dla kotów. Musi to by? obro?a nas?czona naturalnymi substancjami np. wyci?giem z aloesu. Przebywaj?ca w terrarium iguana nie mo?e mie? bezpo?redniego dost?pu do tego paska, zabezpieczcie go wk?adaj?c np. do pude?ka po margarynie ze zrobionymi otworami. Pasek powinien by? w terrarium przez miesi?c, poniewa? zabezpieczy to przed ewentualnym wyl?giem pozosta?ych roztoczy. Pasek ten nale?y równie? umie?ci? z daleka od wody. Równolegle z umieszczeniem paska mo?na iguan? smarowa? ma?ci? przeciw paso?ytom przepisan? przez weterynarza. Zanim jednak posmarujecie ni? ca?e zwierz? dobrze jest przez kilka dni smarowa? wra?liwe miejsca np. okolice kloaki, ?eby sprawdzi? czy nasz pupil nie jest na ni? uczulony (podobnie nale?y obserwowa? zwierz? jak reaguje na umieszczony w terrarium pasek).

Otarcia nosa
Rany nosa s? powszechne w?ród iguan przebywaj?cych w klatkach lub terrariach posiadaj?cych druty lub metalowe siatki. Je?eli wasza iguana b?dzie "nieszcz??liwa" w terrarium, to wiele czasu b?dzie sp?dza?a na pocieraniu nosem o jego ?cianki próbuj?c ucieka?. Niektóre jaszczurki pocieraj? nosem o klatk? aby dok?adniej oczy?ci? cia?o. Je?eli b?dzie zdarza?o si? to zbyt cz?sto, to nale?y pomy?le? o powi?kszeniu pomieszczenia, poniewa? przyczyn? takiego zachowania mo?e by? fakt , ?e mieszkanie naszej iguany nie jest wystarczaj?co obszerne. Je?eli nos jest rozbity, to jedyne co mo?ecie zrobi?, to utrzymywa? go w czysto?ci, natomiast je?eli otarcie wygl?da bardzo ?le to równie? nale?y skontaktowa? si? z weterynarzem.

Otarcia i wrzody
Czasami zdarza si?, ?e iguana obciera sobie cia?o na skutek wykonywanych akrobacji. Cz?sto ?ami? sobie palce u ?ap lub wyrywaj? paznokcie w trakcie skoków z wysoko?ci. Urazy takie nie s? uwa?ane za zbyt powa?ne. Je?eli iguana utyka biegaj?c lub dziwnie si? porusza to nale?y skontaktowa? si? z weterynarzem. Iguana mo?e tak?e nabawi? si? zadrapa?, dzieje si? tak najcz??ciej na skutek kontaktu z innymi osobnikami, ale mog? by? tak?e inne przyczyny. Takie zadrapania nale?y przede wszystkim utrzymywa? w czysto?ci. Mo?na do tego u?ywa? ma?ci lub alkoholu. Je?eli rana jest zbyt g??boka by? mo?e niezb?dne b?dzie szycie, w zwi?zku z czym nale?y poprosi? o konsultacj? weterynarza. Generalnie ma?e rany i oparzenia szybko si? goj?. Niekiedy mimo, ?e rana wygl?da niegro?nie, mo?e przemieni? si? we wrzody lub ropnie. S? to wype?nione rop?, zainfekowane guzki na skórze. W ich leczeniu niezb?dna jest pomoc weterynarza. W przypadku wrzodów, guzki te musz? by? wydrenowane ( osuszone ) oraz nale?y podawa? antybiotyki. Najlepiej jednak odpowiednio wcze?niej zwróci? uwag? na ran? i nie dopu?ci? do ich powstania.

Zaparcia
Wi?kszo?? iguan zazwyczaj wydala ka? codziennie lub co drugi dzie?. Je?eli zauwa?ycie, ?e iguana nie wydala odchodów tak cz?sto jak powinna, to pierwszym dzia?aniem mo?e by? k?panie jej w letniej wodzie. Takie k?piele stymuluj? zwierz? do wypró?nienia si?. Inn? opcj? jest delikatne uciskanie brzucha iguany. Musicie to robi? bardzo delikatnie i je?eli nie jeste?cie pewni, ?e umiecie to zrobi?, to skontaktujcie si? z weterynarzem. Mo?e to by? zator wewn?trzny uk?adu pokarmowego i mo?e trzeba go b?dzie usun??.

Nie przyjmowanie pokarmu-odmowa jedzenia
Jest wiele powodów odmowy przyjmowania pokarmów przez iguany. Mog? by? to przyczyny zarówno psychiczne jak i fizyczne. Powszechn? prób? rozwi?zania problemu jest podniesienie temperatury wewn?trz terrarium ( wiele osób trzyma iguany w zbyt niskich temperaturach, co mo?e wywo?ywa? ich nienormalne zachowania- patrz strona hodowla). Dodatkowo wi?kszo?? iguan je du?o wi?cej w miesi?cach letnich, natomiast w zimie zmniejsza apetyt, popadaj?c w odmian? hibernacji. Je?eli tak w?a?nie zachowuje si? wasza iguana, to jest to zachowanie zupe?nie poprawne. Je?eli brak apetytu nie jest spowodowany zbyt nisk? temperatur?, to przyczyn? takiego zachowania mo?e by? stres. Stres mo?e by? wywo?any poprzez nadmierny ruch ludzi, próby jej wyjmowania na si?? itp. Je?eli tak, to nale?y umie?ci? terrarium w miejscu gdzie ruch ten jest mniejszy lub zaprzesta? wyjmowania zwierz?cia i rozpocz?? oswajanie go np. od próby karmienia z r?ki. Dodatkowo przyczyn?stresu mo?e by? niew?a?ciwe dawkowanie ?wiat?a. Terrarium nie powinno by? umieszczone w pomieszczeniu, w którym przebywacie 24 godziny na dob?. Musicie pami?ta?, ?e podobnie jak ludzie, iguany równie? potrzebuj? ciemno?ci aby si? zrelaksowa? i wypocz?? ( je?eli ju? wyj?tkowo pozwalam swojemu legwanowi na sp?dzenie nocy poza terrarium, to umieszczam go na firanie pod karniszem i szczelnie zakrywam zas?on? tak aby nie przeszkadza?o mu ?wiat?o czy w??czony telewizor). Ko?cz?c omawiane problemu stresu u iguan nale?y jeszcze powiedzie? o tym, ?e czasami jego przyczyn? s? jakie? przedmioty znajduj?ce si? w pokoju gdzie przebywa iguana, je?eli dojdziecie do wniosku, ?e co? w jej otoczeniu j? denerwuje nale?y to natychmiast usun??. Podsumowuj?c: brak apetytu jest bardzo cz?sto pierwszym symptomem choroby: paso?ytów wewn?trznych, wszelkiego rodzaju infekcji bakteryjnych, grzybicznych i innych. Odmowa jedzenie jest sygna?em, ?e co? si? dzieje. Je?eli jest to choroba fizyczna konieczna jest wizyta u weterynarza. niekiedy tylko szczegó?owe badanie mo?e okre?li? dok?adnie problem i sposób leczenia.

Leczenie:
1. Umieszczenie zwierz?cia w inkubatorze o temperaturze 95-100°F(35,0-37,7°C)
2. Podawanie p?ynów do jamy cia?a i doustnie (15-25ml/kg na dzie? w terapii podtrzymuj?cej). Obecno?? wymiotów jest objawem prognostycznie negatywnym.
3. Je?li zwierz? nie wymiotuje, mo?emy podawa? doustnie p?yn powsta?y z po??czenia jednej cz??ci proszku elektrolitowego i trzech cz??ci roztworu Ringera z mleczanem (w celu zwi?kszenia osmolamo?ci) w dawce 15-25ml/kg na dzie?. W razie konieczno?ci p?yny podajemy do jamy cia?a.
4. Gdy zwierz? w dalszym ci?gu nie wymiotuje, zaczynamy podawa? mu doustnie preparat Emeraid II lub podobny produkt w ilo?ci 15-25 ml/kg na dzie?. Rozpoczynamy od rozcie?cze? 1:6 stopniowo zag?szczaj?c podawany p?yn i d???c do proporcji 1:1 czy 1:2.
5. Je?li legwan akceptuje te bardziej st??one roztwory preparatu Emeraid II powinni?my spróbowa? poda? mu owoce i warzywa.

Letarg
Pozornie podobny do anoreksji - letarg jest objawem powa?nego problemu. Towarzyszy mu zazwyczaj choroba fizyczna i to w znacznym stopniu zaawansowana. Je?eli zauwa?ycie, ?e iguana jest apatyczna koniecznie skontaktujcie si? z weterynarzem. By? mo?e s? to dolegliwo?ci zwi?zane z hypocalcemi? ( niedoborem wapnia ). Konieczne tak?e mo?e by? badanie krwi. Je?eli zauwa?ycie objawy takie jak letarg choroba zwierz?cia jest ju? bardzo zaawansowana. G?ówn? przyczyn? takiego stanu iguany jest nie spe?nianie podstawowych warunków niezb?dnych do jej hodowli oraz niew?a?ciwa dieta, które doprowadzaj? do rozwoju chorób lub odwapnienia organizmu.

Metaboliczne choroby ko?ci
Wi?kszo?? dolegliwo?ci spowodowana jest niew?a?ciwym od?ywianiem w niewoli. Z?e od?ywianie powoduje choroby metaboliczne lub osteoporoz?. Choroba metaboliczna to brak odpowiedniej ilo?ci wapnia we krwi. Przyczyn? jest zbyt uboga w ten pierwiastek dieta. Je?eli nie b?dziemy iguanie dostarcza? odpowiedniej ilo?ci wapnia w pokarmie zacznie ona pobiera? go z ko?ci, a tym samym stan? si? one mi?kkie i ?amliwe. Jednym z wcze?niejszych objawów braku wapnia jest wolniejsze rozwijanie si? iguany. Innymi znakami s? : opuchni?te stawy, krzywe grzbiety (bez wzgl?du na pozycj? jak? przyjmuje zwierz?) lub nie u?ywanie palców, a nawet ich dr?enie. Baczn? uwag? nale?y zwróci? tak?e na dr?enie mi??ni w nogach. Dr?enie to mo?e by? tylko rutynowym ?wiczeniem, ale równie? symptomem braku wapnia i prób? otoczenia s?abych ko?ci w?óknist? tkank?. Równie? opuchlizna szcz?k lub nie zamykanie si? pyska s? objawami braku wapnia. Niekiedy szcz?ka wydaje si? by? normalna, ale jest bardzo mi?kka, to kolejny objaw metabolicznej choroby ko?ci . S?abo?? szcz?k mo?na rozpozna? po ich zbyt s?abym u?cisku. Odwapnienie je?eli jest wcze?nie wykryte jest chorob? odwracaln?. Podstawow? metod? leczenia jest zmiana diety, zwi?kszenie intensywno?ci na?wietlania UV-B oraz podawanie tabletek wapnia, najlepiej rozpuszczonych w wodzie ( Calcium pantothenicum ). Najlepiej stosowa? profilaktyk? i do wody podawanej iguanie do picia wrzuca? jedn? tabletk?, jako uzupe?nienie diety.

Salmonella
Salmonella jest bakteri? wyst?puj?c? u 90% gadów. W zasadzie jest ona nieszkodliwa, poniewa? wyst?puje w zbyt ma?ych ilo?ciach ( ponadto jest to odmiana salmonelli mniej niebezpieczna ni? E. coli) . Pomimo tego wa?nym jest przestrzeganie higieny . Po dotykaniu iguany lub wn?trza jej klatki lepiej przemy? r?ce myd?em antybakteryjnym to ograniczy rozprzestrzenianie si? bakterii. Higiena dotyczy równie? iguany, któr? dobrze jest k?pa? od czasu do czasu, aby na jej ciele nie tworzy?y si? wrzody lub ropnie, pomo?e to równie? usun?? resztki ka?u zawieraj?ce bakterie z jej cia?a. Salmonella nie jest powszechnie przenoszona z iguan na ludzi, ale zdarzaj? si? niekiedy takie przypadki. Organizm wi?kszo?ci doros?ych ludzi zwalczy bakterie salmonelli bez leczenia, niektórzy bardziej podatni b?d? si? czuli jakby przeszli 24 godzinn? gryp?. Podsumowuj?c salmonella mo?e by? niebezpieczna jedynie dla ma?ych dzieci, kobiet w ci??y czy osób w podesz?ym wieku.

Kwarantanna
Istotnym elementem profilaktyki jest przeprowadzenie ka?dej nowo nabytej jaszczurce kwarantanny przed do??czeniem jej do pozosta?ych z waszego stada. Przy zakupie nowej iguany prawdopodobnym jest, ?e posiada ona jakie? paso?yty, wirusy lub inne choroby. W zwi?zku z tym przed do??czeniem jej do pozosta?ych nale?y najpierw umie?ci? j? w osobnej klatce i bacznie obserwowa?, a? do ca?kowitego upewnienia si?, ?e jest ona ca?kowicie zdrowa. Codziennie powinno si? sprawdza? czy nie ma paso?ytów i je?eli nawet przez kilka tygodni nie zauwa?ycie nic z?ego, to mo?liwym jest, ?e paso?yty istniej? w postaci jajek i mog? si? wyklu?. Je?eli przez okres czterech tygodni nie zauwa?ycie ?adnych paso?ytów to mo?na powiedzie?, ?e pod tym wzgl?dem iguana jest "czysta". Oprócz tego nale?y zabra? legwana na wizyt? do weterynarza poniewa? on szybciej zauwa?y niepokoj?ce objawy. Nale?y wzi?? ze sob? próbk? ka?u, wtedy b?dzie mo?na ustali? czy iguana nie posiada jakich? paso?ytów wewn?trznych. Je?eli takie istniej? iguana musi by? leczona i powtórnie zbadana przed po??czeniem z innymi gadami. Podsumowuj?c: musicie przeprowadza? kwarantann? ka?dej nowo nabytej jaszczurce, przez okres oko?o sze?ciu tygodni. Podczas trwania kwarantanny musicie codziennie sprawdza? czy nie wyst?puj? jakie? paso?yty i obserwowa? czy jest ona normalnie aktywna. Nie wprowadzajcie ?adnego okazu do waszego stada dopóki nie upewnicie si?, ?e jest on na pewno zdrowy.

Nieuleczalnie chore
Najbardziej humanitarn? metod? jest chyba zamro?enie takiej jaszczurki. Nie jest to udowodnione ale poddaj? w w?tpliwo?? aby jaszczurki cierpia?y podczas stopniowego och?adzania, spowalnia to ich procesy ?yciowe. W momencie zamarzania s? ju? w stanie g??bokiej anabiozy, je?eli wcze?niej ich aktywno?? nie usta?a ca?kowicie. W celu dokonania takiego zabiegu wk?adamy zwierz? w worku plastikowym do zamra?arki.... :( Mo?emy wybra? si? oczywi?cie do weterynarza.

Odrobaczanie
Mianowicie zauwa?yc mozna w jego odchodach dziwnie "co?", które si? rusza. Wiec trzeba isc do weterynarza Kaze zrobi? legwanowi analiz? ka?u, po to by stwierdzi? z jakiego rodzaju paso?ytami trzeba walczy?.Po badaniu okaza?o si?, ?e jest to owsica. Przepisa? lekarstwo w formie p?ynu, które podawa?em legwanowi do pyszczka przez strzykawk?.Za ka?dym razem gdy legwan si? za?atwi? musia?em wyparzy? terrarium, obmy? legwana w wannie po to by zmy? z niego jaja paso?ytów. Oczywi?cie przez ca?y czas leczenia zwierz? by?o nara?one na dyskomfort, poniewa? w terrarium nie by?o pod?o?a, by? tylko jeden konar, po to by maxymalnie zmniejszy? ryzyko ponownego zara?enia. By?o przy tym wszystkim strasznie du?o roboty, bo zwierzak za?atwia? si? 2 razy na dzie?, po tym trzeba by?o wszystko wyparzy? (?ciany terrarium, konar, i to z czym lewgwan ma styczno??).Jego wpuszcza?em do wanny, p?uka?em prysznicem, potem my?em legwana myd?em, oczywi?cie delikatnym roztworem.Po jakim? czasie robale wynios?y si? z ?o??dka mojego podopiecznego w formie takiej d?ugiej tasiemki. My?la?em ?e mam problem z g?owy, ale po paru tygodniach problem powróci?, robaki pojawi?y si? ponownie kolejna analiza ka?u i okaza?o si?,?e tym razem jest to tasiemiec. Znowu lekarstwo i d?ugi czas leczenia, ale teraz jest wszystko w porz?dku. Drugiej kuracji nie mo?na by?o zacz?? od razu, bo legwan by? m?ody i weterynarz ba? si?, ?e takie ilo?ci leków mog? doprowadzi? zwierz? do ?mierci. Do ?mierci nie dosz?o lecz do bardzo ostrej biegunki, ale to w porównaniu walki z paso?ytami to pestka,. W tym wypadku weterynarz zaleci? mi wrzucenie do pomieszczenia w którym legwan si? znajduje, ka?u innego zdrowego osobnika, poniewa? wskutek leczenia zosta?a naruszona flora bakteryjna w ?o??dku. Brzmi to mo?e ochydnie, ale pomaga, bynajmniej pomog?o w opisywanym przeze mnie przypadku. A teraz kilka uwag o tym jak nale?y post?powa? w przypadku, gdy zauwa?ymy u naszych milusi?skich robaki:
- od razu najszybciej jak to mo?liwe zg?osi? si? do weterynarza (on powie gdzie mamy odnie?? ka? do analizy, potem przepisze lekarstwo)
-my natomiast musimy zadba? o dezynfekcj? mieszkanka zwierzaka, i wszystkich rzeczy z którymi si? styka
- nie mo?emy dopu?ci? do tego by legwan biega? po mieszkaniu bo wsz?dzie mo?e roznosi? jaja paso?ytów
-na czas dezynfekcji zwierzaka umieszczamy w oddzielnym pomieszczeniu, które pó?niej te? musimy zdezynfekowa? np.wanna
-?apy, ogon, brzuch myjemy legwanowi s?abym roztworem myd?a, po czym sp?ukujemy je ze zwierzaka

Z?amania

Wi?kszo?? z?ama? dotycz?cych ko?czyn, szczególnie tych zwi?zanych z osteodystrofi? pokarmow?, nie wi??e si? z ryzykiem przemieszczenia i ulega szybkiemu zagojeniu przy odpowiedniej terapii i ulepszeniu diety (dotyczy to g?ównie mniejszych legwanów) w przypadku wi?kszych osobników nale?y rozwa?y? za?o?enie opatrunku usztywniaj?cego np. banda?a i szpatulki j?zykowej w charakterze szyny. Z?amania dotycz?ce kr?gów mog?, ale nie musz? ulec wygojeniu. Cz?sto towarzysz? im powa?ne uszkodzenia uk?adu nerwowego, ale decyzj? o u?pieniu zwierz?cia nale?y podejmowa? w ostateczno?ci. W przypadku uszkodze? tkanki nerwowej podajemy zwierz?ciu leki sterydowe w dawkach przeciwzapalnych. Terapi? kontynuujemy przez pewien czas, by móc oceni? stopie? nieodwracalno?ci zmian na terenie tkanki nerwowej. Z?amania dotycz?ce ko?czyn, ale gro??ce przemieszczeniem, podobnie jak i z?amania dotycz?ce ?uchwy i kr?gów z regu?y wymagaj? unieruchomienia. Z?amania ko?ci udowej mog? by? ustalane przez przymocowanie ko?czyny do ogona za pomoc? plastra Ethicon. Ko?czyn? nale?y wyci?gn?? do ty?u i u?o?y? wzd?u? ogona. Z drugiej strony ogona mo?emy umie?ci? szpatu?k? j?zykow? by zapobiec wyginaniu si? ogona. Nale?y pami?ta? o pozostawieniu ods?oni?tej kloaki (na przyk?ad poprzez wyci?cie otworu w plastrze). W okolicy otworu plaster nale?y zaimpregnowa? wazelin?, by nie nami?ka? i nie ulega? zabrudzeniu. W?a?ciciel powinien chroni? plaster przed zamoczeniem. Po 4-6 tygodniach usztywnienie powinno by? zdj?te. U jaszczurek wa??cych mniej ni? lOOg u?ywa si? ta?my samoprzylepnej.

Hiperwitaminoza D

Wiele jest kontrowersji zwi?zanych z zagadnieniem hiperwitaminozy D u gadów. Cz??? bada? naukowych dowodzi, ?e nie posiadaj? zdolno?ci wch?aniania witaminy D z przewodu pokarmowego. Je?li to prawda, to niemo?liwym jest wyst?powanie u gadów hiperwitaminozy D zwi?zanej z nadmiern? poda?? witaminy D w pokarmie. Niemniej jednak w literaturze sporo mówi si? o "hiperwitaminozie D" zwi?zanej ze znacznym wzrostem st??enia wapnia w surowicy, a wynikaj?cej najprawdopodobniej ze zbyt du?ej zawarto?ci witaminy D w przyjmowanym pokarmie. W tym w?a?nie sensie termin ten u?ywany jest przeze mnie w tek?cie. Podczas, gdy hipowitaminoza D jest jednym z czynników prowadz?cych do wyst?pienia osteodystrofli pokarmowej, to nadmiar witaminy D mo?e by? równie? szkodliwy dla organizmu. Zaburzenie to wyst?puje wtedy, gdy w?a?ciciel dostarcza zwierz?ciu zbyt du?e ilo?ci witamin (witaminy dodaje si? do karmy delikatnie j? posypuj?c kilka razy w tygodniu) lub podaje legwanowi pokarm przeznaczony dla psów lub kotów (pokarm ten posiada stosunkowo du?? zawarto?? witaminy D, ale równie? t?uszczu i bia?ka). Samice legwanów przed z?o?eniem jaj posiadaj? zwi?kszon? zawarto?? wapnia w surowicy, ale nie jest to objaw chorobowy.
Objawy kliniczne wyst?puj?ce w przebiegu hiperwitaminozy D s? niespecyficzne i w zwi?zku z tym mog? by? mylnie interpretowane. Cz?sto jedynymi objawami s?: brak apetytu i letargiczno?? zwierz?cia. Na zdj?ciach rentgenowskich mog? by? widoczne zwapnienia ?cian naczy? krwiono?nych, czy narz?dów mi??szowych. Zazwyczaj wyst?puje znacznego stopnia hiperkalcemia (normalny poziom wapnia wynosi 9-13mg/dl).
Leczenie rozpoczynamy od stopniowej zmiany diety i hospitalizacji pacjenta. Zwierz?ciu podawane s? p?yny, kortykosteroidy i kalcytonina w celu obni?enia poziomu wapnia we krwi. Tak jak w przypadku psów i kotów, u legwanów skuteczno?? terapii jest bardzo niska. W tym przypadku zdecydowanie lepiej jest zapobiega? chorobie ni? j? leczy?.

Leczenie (opracowane empirycznie, zbli?one do tego, które stosuje si? przy hiperwitaminozie D3 u ssaków)
1. Wymuszenie diurezy: dawka podtrzymuj?ca podawanych p?ynów wynosi zwykle 15-25ml/kg w ci?gu dnia (2). Mniejsze ilo?ci stosujemy by nie dopu?ci? do odwodnienia organizmu (pos?ugujemy si? roztworem Ringera z mleczanem, roztworem soli fizjologicznej). Aby zwi?kszy? diurez?, nale?y podawa? zwierz?ciu nawet dwukrotnie wi?cej p?ynów ni? wynosi dawka podtrzymuj?ca.
2. Kalcytonina: mo?e by? podawana zwierz?ciu w dwojaki sposób:
• Calcimar: roztwór podstawowy posiada st??enie 200IU/ml, nale?y go rozcie?czy? roztworem soli fizjologicznej tak, by uzyska? st??enie l,OIU/ml i poda? zwierz?ciu w dawce 3IU/2 kg SC, trzy razy dziennie10 (2). • Calcitonin (Calcimar, 50IU/kg IM, podanie dwukrotne w odst?pie tygodnia).
Mimo, i? brak wzmianek na ten temat w literaturze, podawanie furosemidu w celu wymuszenia diurezy (5,0mg/kg IV, IM 1-4 razy 1). Polecam przed?u?enie terapii do kilku tygodni by nie dopu?ci? do ponownego wzrostu poziomu wapnia we krwi. Istotna jest ci?g?a kontrola poziomu wapnia w surowicy by nie dosz?o do hipokalcemii. Najwa?niejsze jednak w terapii hiperwitaminozy D jest nawadnianie pacjenta. Kalcytonina w dawce 50 UJ/kg stosowana jest jako antagonista parathormonu w osteodystrofii pokarmowej. Stosowanie kalcytoniny w takiej dawce w przebiegu hiper­witaminozy D u gadów nigdzie nie jest opisane. Nale?y si? spodziewa?, ?e tego typu terapia jest skuteczna.

Martwica

Martwica wywo?ana zaburzeniami w ukrwieniu, zwykle dotyczy palców i ogona. Tkanka zmieniona martwicze jest ciemniejsza ni? otaczaj?ca j? skóra. Martwica nie leczona rozprzestrzenia si? obejmuj?c coraz wi?kszy obszar. Z regu?y trudno jest ustali? jaki czynnik wywo?a? martwic?. Najcz??ciej powoduje j?: posocznica, zatrucie toksynami grzybiczymi, zaka?enie pr?tkami, grzybice, nie zrzucenie skóry w okresie linienia. Je?li zmiany zostan? odpowiednio wcze?nie zauwa?one, leczenie jest proste i polega na amputacji ogona. Ogon amputuje si? przednio od miejsca zmienionego martwicze. Nale?y przeci?? skór? i tkank? mi??niow? oraz trzon kr?gu (nie powinno dokonywa? si? amputacji poprzez odseparowanie kr?gów). Ogon zwykle odrasta, je?li pozostawimy go nie zszytym.

Leczenie
1. Amputacja ogona przednio od obszaru zmienionego martwicze. Zabieg wykonywany jest na zwierz?ciu poddanemu znieczuleniu ogólnemu lub poddanemu sedacji i znieczuleniu miejscowemu.
2. Je?li to mo?liwe, nie zszywamy rany po amputacji ogona, by zapewni? jego odrost (odrastaj?cy ogon zwykle jest ciemniejszy). Rany po amputacji palców zszywamy. Amputacji, ze wzgl?dów kosmetycznych, najlepiej jest dokonywa? w stawie ?ródr?czno-palcowym lub ?ródstopowo-palcowym. Ogon jest opatrywany przez dwa dni po operacji, a nast?pnie zabezpieczony opatrunkiem w aerozolu (Nexaband bandage spray).

Gdzie szuka? fachowej pomocy weterynaryjnej:
Gospodarstwa Wiejskiego, Akademia Rolnicza w Warszawie-Wydzia? Weterynaryjny-Katedra Chirurgii Zwierz?t z Klinik?, ul. Grochowska 272, 03-849 Warszawa, tel.(022) 813 20 57, Nazwiska lekarza nie pami?tam, ale jest jeden specjalista od gadów
- Pracownia Rentgenowska, Lecznica dla Zwierz?t, ul. Wodzirejów 10, Warszawa - Mokotów, tel.(022) 644-87-22, w godz. 9.00 - 20.00, Dobre rentgeny
- Legwany bywa?y te? u lekarzy w przychodni przy ZOO, Wej?cie ze Sklepu Zoologicznego "Smok", ul. Ratuszowa 1/3, 03-461 Warszawa, tel. do sklepu (022) 670 20 42, (022) 619 40 41 wew. 235. Najlepiej dzwoni? do ZOO i prosi? z weterynarzami, wtedy mo?na dowiedzie? si? w jakie dni przyjmuje spec od gadów.

No to na razie tyle. Chyba wystarczy.